GTA Vice City: Chơi từ nhỏ, liệu bạn đã hiểu hết cốt truyện?

Một thành phố đẹp, với luật chơi chẳng đẹp chút nào

Câu chuyện diễn ra năm 1986. Vice City là thành phố hư cấu lấy cảm hứng từ Miami, với hàng cọ, mặt tiền pastel, những con đường ven biển và ánh neon của hộp đêm. Vẻ ngoài ấy khiến cuộc sống ở đây trông như một lời mời: lên xe, bật radio và tận hưởng thành phố.

Nhưng trong thế giới Tommy bước vào, xe đẹp và nhà lớn cũng là cách phô bày quyền lực. Ai có tiền, ai kiểm soát địa bàn, ai có thể khiến người khác làm việc cho mình? Phía sau những bữa tiệc là một mạng lưới cần được hiểu trước khi có thể chen chân vào.

Chất điện ảnh này có nền tảng trong quá trình làm game. Trong cuộc phỏng vấn nhìn lại Vice City, giám đốc nghệ thuật Aaron Garbut nhắc đến ảnh hưởng của Miami Vice và Carlito's Way, bên cạnh Scarface được đề cập trong câu hỏi. Có thể thấy dấu ấn ấy trong thời trang, cảnh quan và cách game dựng những nhân vật tội phạm vừa hấp dẫn vừa nguy hiểm. Phỏng vấn Aaron Garbut ↗.

↗

Tommy đến để làm việc, rồi lập tức trở thành người mắc nợ

Tommy Vercetti từng làm việc cho gia đình tội phạm Forelli ở Liberty City. “Gia đình” ở đây là một tổ chức, không phải người thân của Tommy. Năm 1971, Sonny Forelli giao anh xử một người ở Harwood, nhưng mười một tay súng đã chờ sẵn. Tommy sống sót sau cuộc phục kích, nhận biệt danh Đồ tể Harwood và mất mười lăm năm trong tù.

Khi được thả, Tommy được Sonny đưa xuống Vice City để mở đường làm ăn. Nghe như một khởi đầu mới, nhưng vốn vẫn là tiền của Sonny, công việc vẫn do Sonny giao và lợi nhuận phải chảy về Forelli. Cánh cửa nhà tù đã mở; quan hệ lệ thuộc thì chưa.

Luật sư Ken Rosenberg thu xếp cuộc mua bán với anh em nhà Vance. Phi vụ bị phục kích: Victor Vance cùng hai người đi với Tommy bị giết, tiền và hàng biến mất. Tommy và Ken thoát được; Lance Vance, em của Victor, cũng sống sót. Với Sonny, chuyện cấp dưới suýt chết không thay đổi nghĩa vụ trả tiền. Tommy phải tìm kẻ đứng sau trước khi sự kiên nhẫn của ông chủ cũ cạn đi.

Tìm một thủ phạm cũng là học cách đọc cả thành phố

Ken đưa Tommy vào mạng lưới của những người có ảnh hưởng. Đại tá Juan García Cortez từng thu xếp giao dịch bị phá; Avery Carrington kiếm tiền từ bất động sản; Kent Paul biết nhiều chuyện trong giới âm nhạc. Mỗi người cung cấp một đường đi, nhưng những đầu mối ấy thường đi cùng một việc cần Tommy giải quyết.

Kent Paul dẫn Tommy đến Leo Teal. Cuộc gặp trong con hẻm kết thúc bằng cái chết của Leo và sự xuất hiện của Lance. Tommy muốn lấy lại tiền; Lance muốn trả thù cho Victor. Hai người có một hướng đi chung, nhưng sức ép họ mang theo không giống nhau. Chiếc điện thoại của Leo mở thêm đầu mối liên quan đến Ricardo Diaz, một ông trùm có tiền, người và địa bàn.

Tommy không thể chỉ bước vào biệt thự rồi đòi lại mọi thứ. Anh phải làm việc cho Diaz để được tiếp cận hắn. Những nhiệm vụ vì thế có hai lớp: trên bề mặt, Tommy xử lý rắc rối cho ông chủ; bên dưới, anh học cách mạng lưới ấy vận hành. Tiền công là lợi ích trước mắt. Quyền tiếp cận mới là thứ đưa anh tới gần mục tiêu.

↗

Từ người đứng gác đến người phá cổng

Lance không chịu chờ thêm. Anh tự lao vào trả thù Diaz, bị bắt và buộc Tommy phải đến cứu. Tommy đưa Lance khỏi bãi phế liệu tới bệnh viện, nhưng cứu được người cũng có nghĩa khó tiếp tục giả vờ đứng cùng phía Diaz. Hai người phải ra tay trước khi thế lực của hắn nghiền nát họ.

Tommy và Lance đánh vào biệt thự, giết Diaz rồi chiếm lấy nơi này. Mục tiêu đã lớn hơn việc thu hồi số tiền bị cướp: Tommy có một chỗ đứng, một tổ chức và khả năng xây dựng quyền lực riêng. Tuy nhiên, Sonny vẫn gọi. Tommy thấy mình vừa làm chủ; Sonny thấy một cấp dưới chưa chịu chia phần. Chiếm được căn nhà không tự giải quyết câu hỏi ai có quyền ra lệnh.

↗

Vì sao những cơ sở làm ăn lại quan trọng với đoạn kết?

Các tài sản khiến cách chơi và mục tiêu của Tommy đổi khác. Bến thuyền, Kaufman Cabs, Malibu và những cơ sở khác biến địa điểm trên bản đồ thành nơi tạo thu nhập. Người trước đây chỉ nhận việc đang học cách sở hữu thứ sinh ra công việc. Ngay cả hãng kem Cherry Poppers cũng có mặt sau, khi xe kem được dùng để bán hàng cấm.

Đây cũng là lúc những hoạt động từng rất vui khi chơi nhỏ tuổi lộ ra mục đích trong truyện. Đập cửa kính để ép chủ tiệm nộp tiền bảo kê không phải một cuộc nổi loạn vô cớ. Nó là cách Tommy áp đặt quyền kiểm soát. Anh không làm thành phố trở nên công bằng hơn; anh đang giành một phần lớn hơn trong cách thành phố kiếm tiền.

Nhà in nối kinh doanh với cả ký ức và cuộc đối đầu cuối. Earnest Kelly gợi cho Tommy nhớ cha từng làm nghề in, đem lại một thoáng gần gũi giữa những quan hệ lạnh lùng. Nhưng nhà in còn tạo ra tiền giả. Khi người của Forelli đến thu phần và đánh Earnest, sức ép từ Sonny chạm vào chính cơ sở Tommy đã xây dựng. Món nợ ban đầu giờ là cuộc tranh chấp cả đế chế.

Lance phản bội, còn Sonny đòi quyền sở hữu một con người

Tommy chuẩn bị tiền giả để đối phó với Sonny. Nhưng trong cuộc gặp tại biệt thự, Lance đổi phía và tiết lộ kế hoạch. Người từng cùng Tommy vào sinh ra tử, từng được anh cứu mạng, giờ đứng bên người muốn lấy lại tất cả.

Nhìn từ quan hệ hợp tác, cú phản bội này đặt ra một câu hỏi khó chịu: cùng chiến thắng có đủ để hai người chấp nhận vị trí của nhau? Trong cách đọc của LYFP, liên minh Tommy và Lance có thể được nhìn qua khoảng cách giữa việc cùng dựng quyền lực và việc ai thực sự nắm quyền. Đây là góc nhìn biên tập, không phải lời khẳng định về mọi động cơ bên trong Lance.

Sonny đưa câu chuyện trở lại Harwood. Tommy đối chất về mười một tay súng chờ sẵn và mười lăm năm anh đã mất. Sonny vẫn xem cuộc đời Tommy như thứ mình có thể quyết định. Cuộc tranh chấp vì thế vượt khỏi tiền trong hai chiếc cặp: nó chạm tới quyền của một người được sống ngoài mệnh lệnh của người khác.

Tommy giết Lance trên mái nhà rồi hạ Sonny trong đại sảnh. Ken trở lại, vẫn lo lắng và nói không ngừng. Game khép chiến thắng bằng chất hài quen thuộc của hai người, không biến nó thành một lễ phong anh hùng. Tommy giành được quyền làm chủ, nhưng cách anh đi tới đó vẫn là bạo lực, cưỡng ép và những cuộc làm ăn bẩn.

Văn hóa Vice City nằm cả trong điều game khiến ta bật cười

Diaz có thể khiến nhiều người sợ hãi nhưng nổi điên vì một chiếc tivi. Love Fist kéo Tommy vào thế giới của một ban nhạc rock hỗn loạn. Ken là luật sư giúp xử lý công việc, đồng thời là người gần như luôn khiến sự căng thẳng mang thêm nét buồn cười. Các nhân vật có thể vừa nguy hiểm, hữu ích, vừa lố bịch; đó là một phần giọng điệu của Vice City.

Thành phố cũng chứa nhiều cộng đồng và thế lực khác nhau. Tuy vậy, các băng nhóm Cuba và Haiti hư cấu trong game không thể được dùng như chân dung đại diện cho con người ngoài đời. Khi nhìn lại những nhiệm vụ ấy, cần nhận ra cả lối phóng đại và khuôn mẫu trong cách kể, thay vì gọi mọi chi tiết là văn hóa chân thực. Hiểu một game cũng gồm việc thấy được giới hạn trong cách nó nhìn thế giới.

↗

Thành phố tuổi thơ vẫn ở đó, nhưng câu chuyện đã có thêm ý nghĩa

Điều đáng nhớ của Vice City không chỉ nằm ở việc Tommy thắng ai. Nó còn nằm trong khoảng thời gian người chơi tự chọn: lái xe không theo nhiệm vụ, thử một con đường, quay lại một góc phố vì thích không khí ở đó. Những ký ức ấy không cần đợi cốt truyện hoàn thành mới xuất hiện.

Nhưng khi hiểu hành trình Tommy, bản đồ quen thuộc có thêm những lớp nghĩa. Biệt thự là nơi đổi chủ. Nhà in vừa gắn với ký ức về cha, vừa mở đường đối phó Sonny. Hộp đêm có thể là nơi nghe tin, gây dựng một phi vụ hoặc tổ chức làm ăn. Địa điểm thôi không chỉ là chỗ để chạy qua.

Trong cách kể của video LYFP Studio, Tommy đi từ người phải trả món nợ của Sonny đến người tự ra lệnh cho mình. Cách đọc này không biến anh thành người tốt. Nó giúp ta hiểu rõ hơn điều anh theo đuổi, cái giá của lựa chọn ấy và vì sao một thành phố từng để ta “quậy” vẫn đáng để trở lại sau nhiều năm.